Mikroelementy i makroelementy

Mikroelementy i makroelementy to składniki mineralne, czyli substancje nieorganiczne biorące udział w wielu istotnych procesach metabolicznych. Zapotrzebowanie na mikroelementy wynosi poniżej 100 mg na dobę, natomiast pierwiastki, na które zapotrzebowanie jest wyższe, zwie się makroelementami (powyżej 100 mg na dobę).

Makroelementy

Zapotrzebowanie na makroelementy jest duże – człowiek do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje ponad 100 mg tych związków na dobę. Jednocześnie nie jest w stanie ich samodzielnie syntezować, dlatego trzeba je dostarczać wraz z pożywieniem lub w postaci suplementacji. Do makroelementów zaliczamy:

  • wapń – materiał budulcowy kości i zębów, kofaktor wielu enzymów. Bierze udział w kurczeniu się mięśni i wspiera prawidłowe przewodnictwo nerwowe. Dodatkowo wspiera układ krwionośny poprzez regulację krzepliwości krwi oraz przepuszczalność błon komórkowych;
  • fosfor – podobnie jak wapń buduje kości i zęby, a dodatkowo także mózg, kwasy nukleinowe oraz błony komórkowe. Wspiera utrzymanie stałego pH krwi. Jest głównym anionem wewnątrzkomórkowych;
  • magnez – składnik wielu tkanek miękkich. Jego podstawową funkcją jest wspieranie przewodnictwa nerwowego i kurczliwości mięśni. Ponadto bierze udział w termoregulacji organizmu i aktywowaniu wielu enzymów;
  • sód – główny kation zewnętrzkomórkowy. Odpowiada za regulację homeostazy i gospodarki wodno-elektrolitowej;
  • potas – główny kation płynu wewnątrzkomórkowego. Reguluje gospodarkę wodną i kwasowo-zasadową, odpowiada za utrzymanie potencjału błony komórkowej oraz reguluje czynność mięśni i nerwów;
  • chlor – występuje powszechnie w soku żołądkowym i ślinie. Wspiera utrzymanie równowagi wewnętrznej organizmu;
  • siarka – składnik wielu białek, polisacharydów i lipidów. Jest jednym ze składników budulcowych paznokci, skóry i włosów. Dodatkowo to ważny związek wchodzący w skład enzymów czy hormonów.

Mikroelementy

Mikroelementy to śladowe pierwiastki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Występują w ustroju w minimalnych ilościach, mimo tego ich obecność jest bardzo ważna.

  • żelazo – ważny składnik hemoglobiny i mioglobiny, niezbędny do prawidłowego transportowania tlenu. Wpływa także na syntezę wielu innych związków, np. prostaglandyn;
  • cynk – bierze udział w produkcji ponad 200 enzymów, utrzymuje stabilność błon komórkowych i działa antyoksydacyjnie. Dodatkowo wspiera odporność i wpływa na kondycję skóry;
  • miedź – składnik wielu enzymów. Bierz udział w transporcie żelaza, syntezie hormonów (np. noradrenaliny), keratyny, kolagenu, elastyny i melaniny;
  • mangan – bierze udział w syntezie mocznika, aktywuje wiele enzymów oraz wspiera czynność trzustki i mózgu;
  • fluor – stanowi składnik kości i zębów, chroni przed próchnicą, a także zwiększa gęstość kości;
  • molibden – składnik enzymów, odpowiada za metabolizm kwasów nukleinowych;
  • jod – wspiera prawidłową czynność tarczycy;
  • selen – bierze udział w przemianie hormonów, głównie tarczycy oraz wykazuje działanie przeciwutleniające;
  • kobalt – składnik witaminy B12.

Gdzie znajdują się mikroelementy i makroelementy?

Źródłem składników mineralnych dla organizmu są przede wszystkim produkty spożywcze, woda oraz sól kuchenna. W celu uzupełnienia niedostatecznego spożycia z dietą wzbogaca się produkty spożywcze niektórymi pierwiastkami. Ostatnio dość powszechne dla pełnego zaspokojenia potrzeb organizmu staje się uzupełnianie diety preparatami farmaceutycznymi, zawierającymi pojedyncze składniki mineralne lub ich zestawy, często w połączeniu z witaminami i innymi składnikami odżywczymi. Źródła minerałów są różne, w zależności od rodzaju pierwiastka. Przykładowo, wapń znajdziemy przede wszystkim w mleku i jego przetworach, żelazo w wątróbce zwierzęcej, zaś jod w morskich rybach i owocach morza. Istnieją jednak produkty, które są skoncentrowanym źródłem wielu minerałów (w mniejszych lub większych ilościach). Są to przede wszystkim: grzyby, Spirulina, Chlorella, surowe owoce oraz warzywa. Jak wspomniano wcześniej, źródłem minerałów mogą być również suplementy. Suplementacja powinna być jednak dobrana indywidualnie do potrzeb konsumenta, ponieważ nadmiar pierwiastków może okazać się szkodliwy. Dodatkową suplementację mogą rozważyć osoby intensywnie trenujące (ponieważ ustrój traci minerały wraz z potem), z częstomoczem, nadmierną potliwością ciała czy mające nieurozmaiconą dietę.

Bibliografia

  1. Ustymowicz-Farbiszewska J., Smorczewska-Czupryńska B., Fiłon J., Zawadzka E., Karczewski J., Makroelementy w całodziennych racjach pokarmowych uczennic ze szkół policealnych miasta Białegostoku, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 3/2012.
  2. Berski W., Achremowicz B., Gambuś F., Gambuś H., Zawartość wybranych mikroelementów i pierwiastków śladowych w płatkach owsianych, Acta Agroph., 1/2017.

Komentarze (0)

Brak komentarzy w tym momencie.

Nowy komentarz

Informujemy, że nasz sklep internetowy wykorzystuje technologię plików cookies, a jednocześnie nie zbiera w sposób automatyczny żadnych informacji, z wyjątkiem informacji zawartych w tych plikach (tzw. „ciasteczkach”).